kombucha ─Źaj

Kombucha a jej ├║─Źinky: Revolu─Źn├Ż n├ípoj alebo len marketingov├Ż ┼ąah?

V┼íetko o jedle, ┼Żivotn├Ż ┼ít├Żl
O kombuche, fermentovanom ─Źajovom n├ípoji, ste u┼ż asi po─Źuli. V poslednom ─Źase sa v r├ímci laickej aj odbornej verejnosti op├Ą┼ą rozpr├║dila debata o jej potenci├ílnych zdravotn├Żch pr├şnosoch. K ak├Żm z├íverom sa jedna aj druh├í strana prikl├í┼ła? Ako sa kombucha vyr├íba? A je bezpe─Źn├ę pripravi┼ą si ju aj doma?

N├ípoj dlhovekosti ÔÇô kombucha. Jej pozit├şvne ├║─Źinky na zdravie s├║ zn├íme u┼ż odprad├ívna a┬áv┬áhistorick├Żch prame┼łoch je ve─ża zmienok o osobn├Żch sk├║senostiach s jej u┼ż├şvan├şm. Pozrime sa na tento unik├ítny n├ípoj podrobnej┼íie.

─îo je kombucha

Kombucha je n├ípoj pripraven├Ż z ─Źaju. Vznik├í ferment├íciou cukru pridan├ęho do ─Źaju, a to za p├┤sobenia symbiotick├Żch bakt├ęri├ş a kvasiniek. Tieto mikroorganizmy sa niekedy naz├Żvaj├║ aj SCOBY alebo ÔÇ×─Źajov├í hubaÔÇť, a to v─Ćaka celul├│zovej vrstve, ktor├í sa po─Źas ferment├ície vytv├íra na povrchu n├ípoja a pripom├şna klob├║k huby.

─îo obsahuje kombucha

Vo v├Żslednom n├ípoji n├íjdeme mno┼żstvo zdraviu prospe┼ín├Żch l├ítok:
– kyseliny ÔÇô mlie─Źnu, octov├║ alebo glukur├│nov├║
– vitam├şny skupiny B
– vitam├şn C
– niektor├ę miner├ílne l├ítky a stopov├ę prvky ÔÇô zinok, drasl├şk, flu├│r
– enz├Żmy

─Äalej potom kombucha obsahuje:
– curky
– alkohol


Hist├│ria kombuchy

Hist├│ria kombuchy siaha a┼ż nieko─żko tis├şcro─Ź├ş do minulosti. Prv├ę zmienky o┬ánej s├║ u┼ż z┬ároku 220 pred na┼í├şm letopo─Źtom a┬ápoch├ídzaj├║ z ─î├şny. V┬áhistorick├Żch prame┼łoch sa na┼íli aj z├íznamy k├│rejsk├ęho lek├íra z┬ároku 414 n. l o vyu┼żit├ş kombuchy pri lie─Źbe tr├íviacich ┼ąa┼żkost├ş japonsk├ęho kr├í─ża Inkyo. V┬áEur├│pe sa pop├şjanie kombuchy roz┼í├şrilo v 20. rokoch 20. storo─Źia a v posledn├Żch desa┼ąro─Źiach jej popularita st├íle st├║pa aj v─Ćaka z├íverom seri├│znych vedeck├Żch ┼ít├║di├ş, ktor├ę potvrdzuj├║ jej pr├şnosy pre na┼íe zdravie.


scoby

R├Żchly postup pr├şpravy dom├ícej kombuchy

Budete potrebova┼ą:
– 1 liter vody
– 10ÔÇô15 g ─Źierneho alebo zelen├ęho ─Źaju
– 50 g cukru
– SCOBY
– 100 ml hotov├ęho kombuchov├ęho n├ípoja

Tip: ─îajov├║ hubu SCOBY ÔÇô n├ísadu na v├Żrobu kombuchy ÔÇô k├║pite v obchodoch so zdravou v├Ż┼żivou, v lek├ír┼łach alebo v e-shopoch.

Postup pr├şpravy:

– ─îaj zalejte hor├║cou vodou a nechajte l├║hova┼ą 10ÔÇô15 min├║t
– Zlejte vyl├║hovan├Ż ─Źaj
– Osla─Ćte cukrom
– Nechajte vychladn├║┼ą pod 30 ┬░C
– Nalejte do sklenenej n├ídoby, pridajte 100 ml kombuchov├ęho n├ípoja a navrch polo┼żte SCOBY (kombuchov├║ hubu) hladkou stranou hore
– N├ídobu prekryte ─Źistou l├ítkovou alebo papierovou utierkou a zagumi─Źkujte
– N├ídobu umiestnite na tepl├ę miesto ÔÇô nie je nutn├ę svetlo, ale ─Źerstv├Ż vzduch a teplo
– Nechajte 8ÔÇô15 dn├ş inkubova┼ą pri teplote 22ÔÇô30 ┬░C
– Po tejto dobe vyberte hubu z n├ípoja, opl├íchnite ju a nechajte odkvapka┼ą na ─Źistom tanieri
– Hotov├Ż n├ípoj sce─Ćte cez sitko, nalejte do flia┼í a uchovajte v chladni─Źke


U┼żito─Źn├ę rady na pr├şpravu kombuchy:
– N├ídobu, v ktorej sa pripravuje, sa odpor├║─Źa prikry┼ą napr. papierovou utierkou, ktor├í zamedz├ş kontamin├ícii hmyzom a mikroorganizmami a z├írove┼ł umo┼żn├ş nevyhnutn├ę prep├║┼í┼ąanie oxidu uhli─Źit├ęho produkovan├ęho po─Źas ferment├ície.

– Na pr├şpravu kombuchy je najvhodnej┼íia sklenen├í n├ídoba, preto┼że je odoln├í vo─Źi p├┤sobeniu vznikaj├║cich kysel├şn. Pri pr├şprave kombuchy by sa nemali pou┼ż├şva┼ą kovov├ę predmety.


Pri ferment├ícii vytvoria kvasinky z cukru etanol ÔÇô alkohol. Ten je z ve─żkej ─Źasti ─Ćalej vyu┼ż├şvan├Ż bakt├ęriami, ktor├ę ho pretv├íraj├║ na kyseliny. Oba tieto produkty sl├║┼żia ako prevencia rastu ne┼żiaducich mikroorganizmov.

Ak├║ m├í kombucha chu┼ą?

V├Żsledn├Ż ─Źajov├Ż n├ípoj je jemne perliv├Ż a┬ásladkast├Ż, pr├şpadne kyslej┼í├ş, chu┼ą m├┤┼że pripom├şna┼ą jablkov├Ż cider. Chu┼ą z├ívis├ş od typu a mno┼żstva pou┼żit├ęho ─Źaju, prostredia, d─║┼żky a teploty ferment├ície a tie┼ż od druhu pou┼żit├ęho sladidla. Mo┼żno pou┼żi┼ą tradi─Źn├Ż repn├Ż cukor, ale aj melasu alebo med.

Ako hotov├Ż kombucha n├ípoj skladova┼ą?

Hotov├Ż n├ípoj by sa mal skladova┼ą pri teplote 2ÔÇô4 ┬░C. Kombuchu je mo┼żn├ę pasterizova┼ą pri teplote 82 ┬░C ÔÇô u┼ż 15 sek├║nd zamedz├ş zvy┼íkovej ferment├ícii a produkcii alkoholu. Kombucha sa toti┼ż komer─Źne mus├ş pred├íva┼ą ako nealkoholick├Ż n├ípoj a obsah alkoholu nesmie prekro─Źi┼ą 0,5 %. Obsah alkoholu je aj d├┤vodom, pre─Źo sa jeho konzum├ícia v┬átehotenstve neodpor├║─Źa.


Tip: Otestujte si svoje novo z├şskan├ę znalosti v kv├şze na konci ─Źl├ínku.


Ak├ę je odpor├║─Źan├ę d├ívkovanie?

Odpove─Ć je pre ka┼żd├ęho in├í ÔÇô z├ívis├ş od viacer├Żch faktorov:

– Ako va┼íe telo na kombuchu reaguje
– Ak├Ż je v├í┼í vek a zdravotn├Ż stav
– Ako tolerujete kofe├şn a ─Ćal┼íie zlo┼żky
– ─îi pijete kombuchu tradi─Źn├║, ochuten├║ alebo s├Żten├║

V┼íeobecne sa v┼íak odpor├║─Źa pi┼ą pravidelne a dlhodobo aspo┼ł 200 ml r├íno nala─Źno, maxim├ílne v┼íak ┼ítvorn├ísobok tejto d├ívky. Ak s kombuchou za─Ź├şnate, zvo─żte najsk├┤r ni┼ż┼íiu d├ívku a pozorujte, ako na ┼łu va┼íe telo reaguje.

Hoci je proces v├Żroby bezpe─Źn├Ż a riziko kontamin├ície v─Ćaka produkcii alkoholu, kysel├şn a n├şzkemu pH v d├┤sledku ferment├ície je ve─żmi n├şzke, nie je ├║plne nulov├ę. Aby sa zabr├ínilo rastu niektor├Żch plesn├ş, je ve─żmi d├┤le┼żit├í vysok├í hygiena pri pr├şprave ─Źaju aj samotnej kombuchy.

Ak├ę s├║ hlavn├ę ├║─Źinky kombuchy?

Niektor├ę benefity kombuchy vych├ídzaj├║ z benefitov ─Źaju samotn├ęho.

– Antioxida─Źn├ę ├║─Źinky: polyfenoly, flavonoidy, tan├şny alebo kofe├şn chr├ínia pred p├┤soben├şm vo─żn├Żch radik├ílov a zabra┼łuj├║ tak starnutiu organizmu a rozvoju niektor├Żch chor├┤b
– Detoxika─Źn├ę ├║─Źinky: kyselina glukur├│nov├í vznikaj├║ca po─Źas ferment├ície m├í schopnos┼ą na seba viaza┼ą toxick├ę produkty metabolizmu a podporuje ich odchod z tela cez obli─Źky a ─Źrev├í, p├┤sob├ş tak prevent├şvne proti reume a dne, pom├íha zni┼żova┼ą cholesterol
– Protiz├ípalov├ę a protirakovinov├ę ├║─Źinky: bol preuk├ízan├Ż aj pozit├şvny vplyv na priebeh lie─Źby u pacientov s rakovinou prostaty
– Pozit├şvne ├║─Źinky na tr├ívenie: s├║ hojne popisovan├ę, ch├Żba v┼íak zatia─ż dostatok ├║dajov na to, aby sme mohli s istotou tvrdi┼ą, ktor├ę probiotick├ę kmene dok├í┼żu skuto─Źne os├şdli┼ą ─żudsk├ę ─Źrevo
– U potkanov a my┼í├ş sa preuk├ízali pozit├şvne ├║─Źinky kombuchy pri lie─Źbe vysok├ęho krvn├ęho tlaku, pri cukrovke a boli potvrden├ę aj ochrann├ę ├║─Źinky na pe─Źe┼ł. Na ich potvrdenie u ─żud├ş v┼íak nie je dostatok relevantn├Żch ┼ít├║di├ş.

Aj ke─Ć sa zd├í, ┼że pitie kombuchy m├í mnoho pr├şnosov, je d├┤le┼żit├ę dba┼ą na jej bezpe─Źn├║ a hygienick├║ pr├şpravu a┬áu┼ż├şva┼ą ju s mierou. Z├íkladom n├í┼ího pitn├ęho re┼żimu by mala by┼ą hlavne voda a kombucha by mala by┼ą len doplnkom.

Otestujte si svoje novoz├şskan├ę znalosti v kv├şze:

Kombucha je:
Druh huby
Fermentovan├Ż n├ípoj z ─Źaju
Tradi─Źn├Ż n├ípoj z morsk├Żch rias kombu

Correct!

Wrong!

Obsahuje kombucha alkohol?
├üno, je to alkoholick├Ż n├ípoj
Obsahuje mal├ę mno┼żstvo alkoholu, tak┼że by ju nemali konzumova┼ą tehotn├ę ┼żeny
Nie, nápoj neobsahuje alkohol

Correct!

Wrong!

Ktor├ę zlo┼żky s├║ zodpovedn├ę za pomerne bezpe─Źn├Ż proces v├Żroby?
Etanol a kyseliny
Vitam├şn C
Cukor

Correct!

Wrong!

Ak├ę s├║ zdravotn├ę pr├şnosy kombuchy?
Pou┼ż├şva sa pri lie─Źbe v├şrusov├Żch ochoren├ş
Pom├íha z tela odstra┼łova┼ą toxick├ę l├ítky
Zabra┼łuje vzniku zubn├ęho kazu

Correct!

Wrong!

Ak├║ s├║ ├║─Źinky kombuchy na organizmus?
Podporuje dobr├Ż sp├ínok
Obsahuje vitam├şn D
Je bohat├Żm zdrojom antioxidantov

Correct!

Wrong!

Vyhodnocen├ş je dostupn├ę a┼ż po p┼Öihl├í┼íen├ş

P┼Öihl├í┼íen├ş u┼żivatel├ę maj├ş p┼Ö├şstup ke kompletn├şmu obsahu tohoto webu. Pokud se p┼Öihl├ís├şte, m┼»┼żete tak├ę objevit ┼Öadu v├Żhodn├Żch nab├şdek UNIQA a na┼íich partner┼».
Prihl├ísi┼ą / Registrova┼ą

Share the quiz to show your results !

Subscribe to see your results

SK Kv├şz: Kombucha a jej ├║─Źinky

M├íte %%score%% z %%total%% odpov─Ťd├ş spr├ívn─Ť

%%description%%

%%description%%

Loading...


Andrea Jake┼íov├í a Veronika Pourov├í s├║ nutri─Źn├ę terapeutky a zakladate─żky ─Źesk├ęho projektu Ne hladu. T├şm Ne hladu sp├íja vysoko┼íkolsk├ę vzdel├ívanie v oblasti nutri─Źnej terapie na lek├írskych fakult├ích a v├í┼íe┼ł pre boj s v├Ż┼żivov├Żmi m├Żtmi. Andrea a Veronika ved├║ poradne v Prahe, Brne a Pardubiciach a sna┼żia sa ┼í├şri┼ą inform├ície o v├Ż┼żive aj prostredn├şctvom soci├ílnych siet├ş, m├ędi├ş, webin├írov a dvoch kn├şh ÔÇô ÔÇ×O v├Ż┼żiv─ŤÔÇť a ÔÇ×Vyv├í┼żen─ŤÔÇť (vy┼íli v┬á─Źe┼ítine). Pravidelne vyd├ívaj├║ aj podcast Ne hladu podcast o v├Ż┼żiv─Ť.


 

 

Zdroje:
https://sci-hub.se/10.1016/B978-0-12-816397-9.00012-1
https://sci-hub.se/10.1016/B978-0-12-815260-7.00008-0
https://sci-hub.se/10.1016/B978-0-12-816842-4.00016-2
https://sci-hub.se/10.1016/B978-0-12-815271-3.00010-5
https://sci-hub.se/10.1016/B978-0-12-815270-6.00010-4
https://sci-hub.se/10.1016/j.ijgfs.2020.100272

Foto: Unsplash.com, Nehladu.cz